 |
 |
 |
Tüplü, aşısız Antep fıstığı fidanı talepleri de karşılanmaktadır.
|
|
Antepfıstığı ülkemizde çoğunlukla Güneydoğu Anadolu bölgemizde yetiştirilmektedir. Son derece kötü toprak yapılarında bile yetişmesi mümkündür. Antep fıstığı üretiminde birinci sırada İran, ikinci sırada A.B.D., üçüncü sırada Türkiye ve dördüncü sırada ise Suriye gelmektedir. Türkiyede üretilen Antepfıstığı sivri biçimli, ağızları çıtlak olmayan ama lezzetli çeşitlerdir ve bundan dolayı hem çerezlik olarak hem de pastane sektöründe aranan çeşitlerdir. Türkiye'de üretimi yapılan Antepfıstıkları daha çok kuru şartlarda yetiştirilmektedir. Ancak son zamanlarda sulu araziler tesis edilemeye başlanmıştır. Çünkü sulu şartlarda verim iki üç kat artabilmektedir. G.A.P.'ninde devreye girmesi ile sulu şartlardaki Antepfıstığı üretiminin de artacağı kabul edilebilir.
Antepfıstığı şu anda hem Türkiye'nin iç pazarında hem de Dünya pazarlarında çok kıymetli olan bir tarım ürünüdür. Türkiye vakit geçirmeden gerekli yönlendirmeleri yaparak sulu şartlarda ve Güneydoğu Anadolunun haricindeki bölgelerimizde de Antepfıstığı tarımının ekim sahalarının artırılmasını sağlamalıdır. Şu anda Türkiye'de üretilen Antepfıstığının %94'ü Güneydoğu Anadolu'da üretilmektedir. Şu ana kadar Türkiyede Antepfıstığı üretimi 56 ilimizde yapılabilmektedir.
Antepfıstığı Araştırma Enstitüsü tarafından bundan 20 – 25 yıl önce Ege’nin değişik bölgelerinde (Aydın, Muğla, Manisa – Yuntdağı, İzmir – Bergama, Çanakkale); Akdeniz bölgesinde; Senir; Orta Anadolu’da; Karaman, Ankara – Beypazarı; Karadeniz Bölgesinde ; Tokat, Amasya, Sivas – Suşehri, Elazığ, Malatya gibi yörelerde özellikle yabani türler üzerine aşılamalar yapılmış, ancak ekonomik olarak yetiştiricilik yaygınlaşmamıştır. Sadece İçel- Senir, Aydın – Sultanhisar, Manisa – Yuntdağı gibi çok küçük mikroklimalarda ekonomik olarak yetişebilmektedir.
Ülkemizde Antepfıstığı üretimi Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yoğunlaşmış son on yıl içerisinde özellikle Ege bölgesinde yaygınlaşmışsa da geniş bir üretim alanı bulamamıştır. Antepfıstığı üretimi yönünden illeri sıraladığımızda, son zamanlarda Şanlıurfa’nın birinci sırada olduğu görülmektedir. Bunu Gaziantep, Adıyaman, Kahramanmaraş ve Siirt illeri takip etmektedir. Türkiye’nin 2000 yılı antepfıstığı üretimi 85.000 ton olarak tahmin edilmektedir.
Çizelge 1: Türkiye’de Antep Fıstığı Ağaç Sayısı ve Üretimi (ton) DİE 1997
|
İLİ |
AĞAÇ SAYISI |
ÜRETİM (TON) |
||
|
TOPLAM |
MEYVE VEREN YAŞTA |
MEYVE VERMEYEN YAŞTA |
||
|
GAZİ ANTEP |
15.161.062 |
9.430.830 |
5.730.232 |
18.389 |
|
ŞANLI URFA |
14.946.374 |
8.436.389 |
6.509.985 |
38.940 |
|
ADIYAMAN |
5.440.530 |
3.299.530 |
2.141.000 |
2.487 |
|
K. MARAŞ |
1.589.000 |
935.000 |
654.000 |
2.951 |
|
SİİRT |
1.154.900 |
566.530 |
588.400 |
1.685 |
|
İÇEL |
868.652 |
157.098 |
711.554 |
282 |
|
MANİSA |
849.317 |
435.317 |
414.000 |
442 |
|
MUĞLA |
754.945 |
353.575 |
401.370 |
109 |
|
MARDİN |
531.511 |
155.780 |
375.731 |
577 |
|
KİLİS |
515.000 |
110.000 |
405.000 |
165 |
|
ÇANAKKALE |
351.235 |
282.710 |
68.525 |
499 |
|
AYDIN |
347.605 |
154.895 |
192.710 |
581 |
|
İZMİR |
340.450 |
186.540 |
153.910 |
704 |
|
DİYARBAKIR |
257.750 |
93.900 |
163.850 |
566 |
|
BALIKESİR |
252.100 |
108.900 |
143.200 |
124 |
Ülkemizde antepfıstığı yetiştiriciliği çok eski zamanlardan beri yapılmasına rağmen, üretim istenilen seviyede artmamıştır. Bunun sebebi yetiştiriciliğin tamamen kuru şartlarda ve çoğunlukla kıraç, taşlık ve meyilli arazilerde yapılmasıdır. İran ve A.B.D.’deki yetiştiriciliğin tamamı sulu şartlarda ve verimli taban arazilerde yapılmaktadır.
Çizelge2: Dünya Antepfıstığı Üretimi (ton)
|
Ülkeler |
1995 |
1996 |
1997 |
1998 |
1999 |
|
İran |
239.000 |
282.000 |
111.916 |
313.957 |
313.957 |
|
A.B.D. |
67.130 |
47.630 |
81.650 |
85.280 |
49.900 |
|
Türkiye |
36.000 |
60.000 |