 |
 |
 |
Tüplü veya köklü, aşısız ceviz fidanı (çöğür) talepleri de karşılanmaktadır. |
|
Ülkemiz ceviz yetiştiriciliğinde anaç olarak J.regia anaçları kullanılmaktadır. J.regia anaçları üzerine aşılı ceviz ağaçları için kesintisiz 270~300 cm derinlikte bir toprak arzulanır.
Ceviz yetiştiriciliği için tavsiye edilen toprak kumlu, tınlı ve kumlu-tınlı topraklardır. Bu bakımdan çevresinde dere yatakları bulunan araziler ceviz yetiştiriciliği için daha elverişli yerlerdir. Ceviz bahçeleri killi ve ağır topraklarda kurulduğu zaman kök yapısı derinlere doğru oluşmadığından ağaçlar çelimsiz kalmaktadır. Bu duruma dikkat etmek verimlilik bakımından önemlidir.
Ceviz yetiştiricilerinin dikkat etmesi gereken bir konu da toprağın yeterince havalandırılmasıdır. Ağaçlar, yeteri kadar sulanmalı ve sulama işlemi bittikten sonra su savakları iyice kapatılarak ağacın kök bölgelerine su sızması engellenmelidir.
Her canlıda mühim olduğu üzere iklim unsuru cevizde de dikkat edilmesi gerekli bir unsurdur. Ashley, Eureka, Franquette, Hartley, Payne ve Serr gibi ceviz çeşitleri dinlenme döneminde yaklaşık - 11.5 ºC'ye kadar dayanabilmektedir. Soğuk iklim merkezli ceviz çeşitleri ise tam dinlenme döneminde -42 ºC'ye kadar dayanabilmektedir.
İlkbahar geç donlarından en fazla zarar gören meyve türlerinden olan cevizlerde tomurcukların kapalı ancak renklendikleri dönemde 30 dakikalık bir süreç için -1 ºC'ye kadar dayandığı halde elma, armut, şeftali, kiraz, erik ve kayısılarda bu kritik sıcaklığın -4 ºC portakallarda ise -3 ºC olduğu belirtilmektedir.
Adams10, Chase D9, Spurgeon, Sibişel39 ve Geisenheim ceviz çeşitleri kış soğuklarına dayanımları yönünden değerli ceviz çeşitleridir.
Ceviz yetiştiriciliğinde önemli olan diğer etkenlerden biri de soğuklanma gereksinimidir. Soğuklanma gereksinimi ceviz ağaçlarının dinlenmeden çıkabilmeleri için gerekli olan soğuklanma süresidir. Ceviz için 400~1800 saatlik bir soğuklanma süresi yeterli olabilir. Özellikle Akdeniz Bölgemizde düzenli meyve veren soğuklanma süresi kısa olan ceviz tiplerinin bulunması, bölgemizde ceviz yetiştiriciliğinin yapılmasında karşılaşılacak olan soğuklanma süresi meselesini çözecektir.
Cevizin rüzgarla tozlanması sebebiyle tozlanmayı garanti altına alacak yeterli bir rüzgar ve açık hava ceviz yetiştiriciliğinde arzulanan iklim istekleri arasında bulunmaktadır. Özellikle tozlanma zamanı havaların sisli gitmesi arzulanmaz. Yine cevizlerin bakteriyel yanıklık gibi önemli bir hastalığa duyarlı olmaları yönünden vejetasyon başlangıcında aşırı nemli şartlarında mesele çıkartacağı dikkate alınmalıdır.
Dünyada yaygın olarak yetiştiriciliği yapılan çeşitlerden Fronquette, Payne ve Hartley tohumdan yetişmiş popülasyondan seleksiyonla seçilmiş; Chandler, Sundland, Chico ve Vina ceviz çeşitleri ise melezleme yoluyla elde edilmiştir.
Ülkemizde ceviz ıslah çalışmaları Marmara Bölgesinde yapılan çalışmalarla başlanmıştır. 1968-1971 yılları arasında Marmara Bölgesinde yer alan 10 ilde yapılan seleksiyon çalışmalarında 20 ümitvar ceviz tipi seçilmiştir. Seçilen bu ceviz tiplerinde meyve ağırlıkları 10.0-21.9 gr, iç ağırlıkları 5.3-10.1 gr, iç oranları %42.8-56.0 ve yağ oranları ise %58.34-72.54 arasında tespit edilmiştir. Seçilen tiplerin ortalama yan tomurcuklarda dişi çiçek teşekkülü oranı %52.80 olarak tespit edilmiştir. Ümitvar olarak seçilen tiplerden %40'ı protogeni, %50'si protandri ve %10'u homogamy olarak tespit edilmiştir.
Ülkemiz ceviz ıslahında en önemli seleksiyon çalışması Prof. Dr. Seyit Mehmet ŞEN tarafından yapılmıştır. Şen, 1977-1979 yılları arasında Kuzeydoğu Anadolu ve Doğu Karadeniz bölgelerinde toplam 550 ağaçtan örnek almıştır. Bu seleksiyon çalışması ülkemizde yapılan seleksiyon çalışmaları arasında incelenen alan ve materyal yönünden çok değerli bir çalışma olarak yerini almıştır.
Bitlis'in Adilcevaz ilçesinde yapılan bir seleksiyon çalışmasında ümitvar olarak seçilen 31 tipin meyve ağırlıkları 11.65-23.8 gr, iç ağırlıkları 5.45-11.42 gr, iç oranları %39.01-57.53 ve kabuk kalınlıkları ise 0.53-1.77 mm arasında tespit edilmiştir.
Malatya ili Darende ilçesinde; Tokat'ın merkez ilçesinde; Sivas ili Gürün ilçesinde; çatak yöresi cevizleri, Ahlat ve Gevaş ceviz popülasyonu, Pasof yöresi cevizleri, Adıyaman, Mardin, Şanlıurfa, Kahramanmaraş, Denizli, Orta Toroslar, Konya ili Ermenek ilçesi ve Küçük Menderes havzası cevizleri seçme usulü kullanılarak araştırılmış ve en iyi özelliklere sahip çeşitler tespit edilmeye çalışılmıştır.
Yaklaşık 30 yıl boyunca devam eden seleksiyon çalışmalarından elde edilen tiplerin çoğaltılması ve değişik ekolojik koşullarda denenmesi konusunda başarısız bir ülke olduğumuzu kabul etmek durumundayız. Standart ceviz çeşitlerimizin tamamı seleksiyon ile bulunmuş çeşitler olup bu cevizlerin bir çoğu değişik ekolojilerde denenmemiştir.